Ana Sayfa__| Sergi Hakkında |
Basın__| Ulaşım
 

1

9

0

8

-

1

9

1

4

  Hürriyetin İlanı, İkinci Meşrutiyet-4
__________________________________

“Serbest ticareti” destekleyen son dönem Osmanlı iktisat siyaseti, ağırlıklı olarak tarımsal ihracata dayalıydı. Hükûmet, yabancı sermayeye kısmen karşıydı, ancak piyasalara devletin “müdahalesini” öngörmüştü. Bu sistem içerisinde, bir Osmanlı kentsoylu sınıfı mevcuttu; öte yandan, bu sınıf sanayiden çok ticarette etkindi. Rum, Yahudi, Levanten ve Ermeni gayrimüslim nüfus dış ticaretle, esnaf niteliğindeki Türk ve Müslüman kentsoylu sınıf ise, iç ticaretle iç içeydi. Bunun sonucunda, müslüman esnaf gayrimüslümlere, zamanla bağımlı hale geldi.

19. yüzyılın ikinci yarısında, Ankara’da iki büyük sosyal tabaka vardı: Birincisi, bölge ürünlerini düşük vergiler ödeyerek, dış pazarlara satan zengin Rum tüccarlar ve bu ürünleri köylerden toplayarak, küçük ölçekte toptan-veresiye ticaretle uğraşan Ermeniler; ikincisi ise, kentte zanaatle ve perakende ticaretle uğraşan ve gittikçe fakirleşen Müslüman Türkler. Demografik dalgalanmalara karşın, 19. yüzyıl başında Ankara’nın nüfusu 20-30 bin arasıydı: 20.000 müslümana karşın, 7000’e yakın Ermeni, 2000’e yakın Rum ve 1000’e yakın Yahudi mevcuttu. Nüfusun yapısı 20. yüzyılın başına kadar değişmedi.

İkinci Meşrutiyet’e damgasını vuran İttihat ve Terakki, gelenekselleşmiş Osmanlı iktisat siyasetine önemli değişiklikler getirdi: Tüzel kişilere gayrı menkul edinme hakkı tanınma, vakıf gayrimenkullerinin satılabilmesi, iç gümrüklerin kaldırılması, sanayî yatırımları için ithal edilecek makine ve teçhizatın gümrükten muaf tutulması benzeri haklar, güvence altına alındı. Buna bağlı olarak, 1900’lü yıllardan başlayarak ulusal sermayeli şirketlerin sayısında görece bir artış oldu. Bu artış, yabancı sermayeli sanayi şirketlerinden daha fazlaydı: her yıl için şirket sayısında yaklaşık 5 kat; sermaye bakımından da yaklaşık 10 kat bir artış söz konusuydu. Ankara'da da benzer bir gelişme vardı ancak 1915 yılındaki ikinci büyük yangın sonrası, büyük ölçekli konut ve dükkanlar bütünüyle tahrip oldu. Yangın, Ankara’nın iktisat hayatını da etkiledi.

Kişisel Tarih >> Sosyal Tarih >> Siyasi Tarih >>
Çocukluk Günlerim Hürriyet’in İlânı, İkinci Meşrutiyet Savaş Yılları Kurtuluş Savaşı Atatürk ve Cumhuriyet İnönü ve Savaş Yılları
Geçiş Yılları \ Çok Partili Yıllar Demokrat Parti Yılları Büyüme Yılları İmparatorluk Emekliliğim Vasiyetim