Ana Sayfa__| Sergi Hakkında |
Basın__| Ulaşım
 

1

9

3

9

-

1

9

4

5

  İnönü ve Savaş Yılları-3
__________________________________

“İkinci Dünya Savaşı sürerken Türkiye’nin savaşa girmesinin söz konusu olduğu günleri, saatleri çok yaşadık. Türkiye, İsmet Paşa’nın uzak görüşlülüğü sonucu savaşa katılmadı. İkinci Dünya Savaşı süresince Türkiye, ürünlerini her tarafa kolaylıkla sattı, fakat ihtiyacını istediği şekilde sağlayamıyordu, çeşitli ülkelerle ticaret antlaşmaları yapılıyordu. Hükûmetimiz hangi ülkeyle anlaşma yaparsa ancak oradan mal getirebiliyorduk. Bizi de şirket olarak bu anlaşmalar çerçevesinde fazla mal getirmeye uğraşıyor, en çok Almanya’yla çalışıyorduk.”

“Müdafaai Hukuk Cemiyeti sonradan Cumhuriyet Halk Partisi oldu. Ben de bu yoldan CHP’li oldum. CHP, Atatürk tarafından kurulmuştu ve ülkenin tek partisiydi. Atatürk devrinde çok gençtim, çok önemsizdim; ne büyük Atatürk’le ne de İnönüyle temasım oldu. Ankara, devlet merkezi olduğu için işlerim geliştikçe ve tanınmaya başladıkça CHP ve hükûmet erkânıyla tanıştım. İnönülerle ailece dost olduk, fakat son yıllarda bir iki hastalık ziyareti dışında, kendileri çağırmadıkça rahatsız etmek istemedim ve gitmedim.”

Asker ve sivil bürokratlar dışındaki bireyleri, siyasette etkin kılmayı amaçlayan süreç ve yöntemlere karşın, tek parti ve tek adam yönetimi 1946 yılına kadar sürdü. İktidar, 1938’e kadar büyük ölçüde Atatürk’ün, 1938-1946 aralığında da İnönü’nün elindeydi. 7 Ocak 1946 tarihindeki, “izinle” gerçekleşen çok partili dönem, “tek adam iktidarını” sonlandıran, önemli bir siyasî iradeydi.

“Eşrafın yerel parti örgütüne katılması, bir kere katılmış olanların siyasal iktidardan parasal ve sosyal çıkar sağlamasında, böylece devlet desteğiyle bir Müslüman-Türk burjuvazisi yaratılmasında bir hayli işe yaramış olsa da, Türkiye’deki kapitalist çiftçi, özel sanayici ve tüccar sınıflarınn genişlemesi ve güçlenmesiyle paralel gitmiş olması beklenebilecek bir demokratlaşma süreci niteliğinde değildi.” Yahya Tezel, 2002, Cumhuriyet Döneminin İktisat Tarihi, Tarih Vakfı Yaynları, İstanbul, s.143.
Kişisel Tarih >> Sosyal Tarih >> İktisadi Tarih >>
Çocukluk Günlerim Hürriyet’in İlânı, İkinci Meşrutiyet Savaş Yılları Kurtuluş Savaşı Atatürk ve Cumhuriyet İnönü ve Savaş Yılları
Geçiş Yılları \ Çok Partili Yıllar Demokrat Parti Yılları Büyüme Yılları İmparatorluk Emekliliğim Vasiyetim